Ấn Độ và Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) đang khẩn trương đẩy mạnh các nỗ lực nhằm hiện đại hóa và thắt chặt hơn nữa mối quan hệ hợp tác kinh tế song phương. Động thái chiến lược này diễn ra sau khi kim ngạch thương mại hai bên đạt cột mốc kỷ lục 128 tỷ USD (tương đương khoảng 11.311.360 tỷ rupee) trong năm tài chính 2025–2026. Điều này tái khẳng định vị thế của khối ASEAN như một trong những đối tác kinh tế lớn nhất và là một trụ cột trung tâm trong chiến lược "Chính sách Hành động hướng Đông" (Act East Policy) của Ấn Độ.

Trong bối cảnh tăng trưởng thương mại toàn cầu đang chậm lại và các chuỗi cung ứng có sự dịch chuyển mạnh mẽ, các quan chức cấp cao của ASEAN và Ấn Độ đã tham dự Phiên họp lần thứ 13 của Ủy ban Hỗn hợp Hiệp định Thương mại Hàng hóa Ấn Độ - ASEAN (AITIGA) diễn ra tại New Delhi từ ngày 6/7/2026 đến ngày 10/7/2026. Cuộc đàm phán mang tính bước ngoặt này được kỳ vọng sẽ làm mới khuôn khổ thương mại tự do vốn đã ký kết từ năm 2009, thích ứng tốt hơn với những thực tế thương mại mới và thắt chặt sự gắn kết giữa hai nền kinh tế.

Phiên họp lần thứ 13 diễn ra dưới hình thức kết hợp trực tiếp và trực tuyến do ông Nitin Kumar Yadav – Phó Thư ký thường trực Cục Thương mại, Bộ Công thương Ấn Độ và Bà Mastura Ahmad Mustafa – Phó Tổng thư ký (Thương mại) thuộc Bộ Đầu tư, Thương mại và Công nghiệp Malaysia đồng chủ trì. Cuộc họp có sự tham gia đầy đủ của các phái đoàn từ cả 10 quốc gia thành viên ASEAN.

Để thúc đẩy tiến độ hợp tác và tạo ra những kết quả thực chất cho cộng đồng doanh nghiệp đang hoạt động trong khu vực, ba tiểu ban đàm phán chuyên trách bao gồm: Thủ tục Hải quan và tạo thuận lợi Thương mại, Nguyên tắc đối xử quốc gia và Tiếp cận Thị trường, Quy tắc Xuất xứ (Rules of Origin) đã được tổ chức họp đồng thời.

Việc thắt chặt hợp tác trong các lĩnh vực kỹ thuật này được đánh giá là đặc biệt quan trọng bởi chúng tác động trực tiếp đến hiệu quả hải quan, cải thiện tiếp cận thị trường và đơn giản hóa các thủ tục thương mại, giúp môi trường kinh doanh giữa Ấn Độ và các nước Đông Nam Á trở nên minh bạch hơn.

Bên cạnh việc thúc đẩy cơ hội đầu tư, quá trình cải cách hiệp định lần này cũng phản ánh mong muốn của Ấn Độ trong việc xây dựng một mối quan hệ kinh tế cân bằng và công bằng hơn với ASEAN. Kể từ khi hiệp định thương mại hàng hóa có hiệu lực đầy đủ từ năm 2011, thâm hụt thương mại của Ấn Độ với ASEAN đã nới rộng đáng kể, tăng từ mức 4,98 tỷ USD (giai đoạn 2010-2011) lên tới 45,2 tỷ USD vào năm tài chính 2024–2025.

Theo số liệu chính thức, trong năm tài chính vừa qua, giá trị xuất khẩu của Ấn Độ sang ASEAN đạt khoảng 38,96 tỷ USD trong khi nhập khẩu lên tới 84,14 tỷ USD. Mức thâm hụt của Ấn Độ tập trung lớn nhất tại 5 quốc gia thành viên là Indonesia với mức thâm hụt lớn nhất17,4 tỷ USD, Thái Lan với mức thâm hụt 9,45 tỷ USD, Singapore với mức thâm hụt 8,31 tỷ USD, Malaysia với mức thâm hụt 5,22 tỷ USD, Việt Nam với mức thâm hụt 4,9 tỷ USD.

Để thắt chặt mối quan hệ bền vững, hai bên đang nỗ lực dung hòa các lợi ích kinh tế. Các nước ASEAN đang tích cực tìm kiếm sự nhượng bộ sâu hơn về thuế quan từ phía New Delhi đối với một số mặt hàng xuất khẩu chủ lực. Đổi lại, Bộ Công thương Ấn Độ đang xem xét giảm hoặc xóa bỏ thuế một cách có lộ trình đối với các danh mục sản phẩm ít nhạy cảm nhằm đổi lấy quyền tiếp cận thị trường rộng mở hơn cho các sản phẩm xuất khẩu của Ấn Độ.

Song song với đó, Ấn Độ đang thúc đẩy các quy tắc xuất xứ chặt chẽ hơn để ngăn chặn tình trạng hàng hóa từ các nước thứ ba lợi dụng các chuỗi cung ứng phức tạp trong khu vực để trung chuyển qua ASEAN vào Ấn Độ nhằm hưởng thuế suất ưu đãi. Việc thiết lập các biện pháp phòng vệ này giúp bảo vệ các nhà sản xuất nội địa, đồng thời, đảm bảo lợi ích thương mại chỉ thuộc về các thành viên trực tiếp tham gia hiệp định.

Mối quan hệ kinh tế thắt chặt giữa Ấn Độ và ASEAN mang ý nghĩa chiến lược sâu sắc, vượt xa khỏi các biểu thuế quan đơn thuần. Hiện nay, khối ASEAN chiếm khoảng 11% tổng kim ngạch thương mại toàn cầu của Ấn Độ. Khi các doanh nghiệp đa quốc gia đang tích cực đa dạng hóa chuỗi cung ứng để nâng cao năng lực tự cường, sự hội nhập sâu rộng giữa Ấn Độ và ASEAN sẽ giúp củng cố mạng lưới sản xuất khu vực trong các lĩnh vực then chốt đòi hỏi công nghệ cao như: điện tử, linh kiện ô tô, năng lượng tái tạo, thương mại kỹ thuật số và sản xuất tiên tiến. Một hiệp định thương mại được hiện đại hóa toàn diện sẽ đóng vai trò như chất xúc tác để thúc đẩy dòng vốn đầu tư, tăng cường an ninh chuỗi cung ứng và kết nối mật thiết hơn nữa các doanh nghiệp Ấn Độ với một trong những khu vực tiêu dùng phát triển năng động nhất toàn cầu.

Dù các nội dung đàm phán sửa đổi vẫn đang trong giai đoạn thảo luận, vòng đàm phán thứ 13 tại New Delhi lần này một lần nữa phát đi tín hiệu mạnh mẽ về sự đồng thuận và quyết tâm chính trị từ cả Ấn Độ lẫn các nước thành viên ASEAN. Qua 12 vòng đàm phán diễn ra tích cực trước đó, hai bên đang chứng minh nỗ lực không ngừng nghỉ trong việc bảo vệ và vun đắp cho một trong những mối quan hệ đối tác kinh tế quan trọng hàng đầu châu Á.

Tài liệu tham khảo

1.      KNN Bureau (07/07/2026), India Weighs Tariff Cuts As ASEAN Pushes For Greater Market Access, https://knnindia.co.in/news/newsdetails/global/india-weighs-tariff-cuts-as-asean-pushes-for-greater-market-access0

2.      Rajeev Jayaswal (07/07/2026) India reviews ASEAN FTA amid widening trade gap, https://www.hindustantimes.com/business/india-reviews-asean-fta-amid-widening-trade-gap-101783421837728.html#google_vignette

3.      ANI (07/07/2026) Indian PM Modi highlights ASEAN-centrality in Act East vision, https://timesofoman.com/article/174071-indian-pm-modi-highlights-asean-centrality-in-act-east-vision

4.      Ameya Sathaye (08/07/2026) India-ASEAN Trade Hits $128 Billion as AITIGA Review Gains Momentum, https://www.sarkaritel.com/india-asean-trade-aitiga/

5.      Asean Today (09/07/2026) India and ASEAN Strengthen Economic Ties, https://aseantoday.info/india-and-asean-strengthen-economic-ties/