Xu hướng phát triển xe điện trên thế giới

Năm 2022, trong số 68 triệu xe ô tô được bán trên thế giới, có 10,2 triệu xe ô tô điện. Năm 2023, con số tương ứng là 76,11 triệu và 13,7 triệu (Hannah Ritchie, 2025). Trong năm 2023, gần một phần năm số xe bán ra trên toàn thế giới là xe điện, với Trung Quốc, châu Âu và Mỹ chiếm 95% doanh số đó. Xu hướng gia tăng được thúc đẩy bởi sự cạnh tranh ngày càng tăng giữa các nhà sản xuất, chi phí pin giảm và sự hỗ trợ chính sách liên tục cho các công nghệ sạch. Để đáp ứng các mục tiêu khử carbon, cụ thể là hạn chế sự nóng lên toàn cầu ở mức 1,5 độ C vào năm 2050, việc điện khí hóa phương tiện và chuyển đổi sang các phương thức vận tải bền vững hơn cần phải diễn ra song song. Việc chuyển sang sử dụng ô tô và xe buýt điện là một phần quan trọng trong việc khử carbon trong giao thông vận tải (Yiqian Zhang-Billert, Sarah Cassius and Cristina Albuquerque, 2025).

Hình 1: Tỷ lệ xe điện trong tổng số xe ô tô mới bán ra năm 2024

Đơn vị: %

Thị trường xe điện (EV) đang cho thấy sự tăng trưởng ổn định ở nhiều nơi trên thế giới. Sự trỗi dậy của xe điện không phải là một hiện tượng nhất thời, mà là kết quả trước sức ép về biến đổi khí hậu và chất lượng không khí đang buộc các chính phủ phải hành động mạnh mẽ hơn. Để giảm thiểu những tác động tồi tệ nhất của biến đổi khí hậu, khoa học đã chỉ rõ: Con người phải thay đổi cách sống, cách làm việc và cách di chuyển. Ít ngành công nghiệp nào phải đối mặt với nhiều thách thức hơn ngành công nghiệp ô tô. Hàng loạt nền kinh tế lớn đã đặt mục tiêu trung hòa carbon trong vài thập kỷ tới, kéo theo việc siết chặt tiêu chuẩn khí thải và đánh thuế ngày càng cao đối với nhiên liệu hóa thạch. Ngoài ra, chi phí vận hành hợp lý là một trong những nguyên nhân hàng đầu tạo nên sức hút của xe điện. Báo cáo của IEA cho thấy, ngay cả khi giá dầu giảm xuống mức thấp nhất là 40 USD/thùng, thì chi phí sạc cho một chiếc xe điện ở châu Âu cũng chỉ bằng khoảng một nửa chi phí đổ xăng cho xe thông thường (Bảo Châu, 2025). Nhiều quốc gia cũng thực thi những chính sách hỗ trợ người tiêu dùng sử dụng xe điện như giảm thuế, các lệ phí liên quan,…. Chính vì vậy việc chuyển đổi sang xe điện đang là xu hướng rõ nét trên thế giới hiện nay.

Thị trường xe điện Ấn Độ

Thị trường xe điện Ấn Độ được định giá 3,98 tỷ USD vào năm 2024 và dự kiến sẽ tăng từ 5,28 tỷ USD vào năm 2025 lên 17,88 tỷ USD vào năm 2032, với tốc độ tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) là 19,0% trong giai đoạn dự báo (Fortune Business Insights, 2026). Sự tăng trưởng của ngành công nghiệp xe điện Ấn Độ được thúc đẩy bởi các chính sách điện khí hóa, việc sản xuất pin nội địa, mở rộng cơ sở hạ tầng sạc, nhu cầu di chuyển đô thị, giảm chi phí và sự chuyển đổi chuỗi cung ứng ô tô đang phát triển.

Thị trường xe điện Ấn Độ đang chuyển đổi từ việc áp dụng theo chính sách sang giai đoạn thương mại hóa. Thị trường phản ánh một đường cong áp dụng phân khúc, trong đó xe hai bánh và xe thương mại dẫn đầu về mức độ thâm nhập, trong khi xe chở khách vẫn đang trong giai đoạn mở rộng. Quy mô thị trường xe điện Ấn Độ đang mở rộng đều đặn, mặc dù không đồng đều giữa các phân khúc. Xe hai bánh chiếm thị phần lớn nhất do giá cả phải chăng và phù hợp với việc đi lại trong đô thị. Xe ba bánh và xe thương mại hạng nhẹ theo sát, đặc biệt là trong các ứng dụng hậu cần và giao hàng chặng cuối. Xe điện chở khách, mặc dù đang phát triển, vẫn bị hạn chế bởi sự nhạy cảm về giá cả và những hạn chế về cơ sở hạ tầng.

Ấn Độ đặt mục tiêu tăng đáng kể việc sử dụng xe điện, cách mạng hóa cảnh quan giao thông vận tải theo hướng bền vững và đổi mới. Quốc gia này đã đặt ra mục tiêu đầy tham vọng là nâng doanh số bán xe điện lên 30% đối với ô tô cá nhân, 70% đối với xe thương mại, 40% đối với xe buýt và 80% đối với xe hai bánh và ba bánh vào năm 2030, tương đương với khoảng 80 triệu xe điện lưu thông trên đường phố Ấn Độ, cùng với việc tập trung vào sản xuất xe điện hoàn toàn trong nước thông qua sáng kiến "Sản xuất tại Ấn Độ" (India Ministry of Commerce and Industry, 2025).

Theo khảo sát của Fuji Keizai, thị trường xe điện của Ấn Độ dự kiến sẽ tăng trưởng gấp 30,2 lần vào năm 2040 so với năm 2022. Có nhiều yếu tố đằng sau sự tăng trưởng nhanh chóng này. Thứ nhất, mức thu nhập ngày càng tăng. GDP bình quân đầu người của Ấn Độ dự kiến sẽ đạt 4.300 USD vào năm 2035, và sức mua tăng lên sẽ thúc đẩy nhu cầu về xe điện. Thứ hai, quá trình đô thị hóa đang diễn ra mạnh mẽ. Tỷ lệ đô thị hóa dự kiến sẽ tăng từ khoảng 35% hiện nay lên 45% vào năm 2040, làm tăng tính tiện lợi của xe điện như một phương tiện giao thông ở khu vực đô thị (Tokyo Metal Stamping Association, 2025). Hơn nữa, việc giảm tổng chi phí sở hữu cũng là một yếu tố quan trọng. Giá pin giảm và sự phát triển của cơ sở hạ tầng sạc đang cải thiện tính khả thi về kinh tế của xe điện, từ đó thúc đẩy hơn nữa việc sử dụng chúng.

Trong năm tài chính 2025 (tháng 4 năm 2025 đến tháng 3 năm 2026), tổng số lượng đăng ký xe điện (EV) mới tại Ấn Độ đạt 2.454.225 chiếc (bao gồm xe mới và xe đã qua sử dụng, kể cả xe hai bánh và ba bánh), tăng 24,7% so với năm trước, theo số liệu thống kê của Bộ Giao thông Vận tải và Đường bộ (VAHAN), tính đến ngày 15 tháng 4 năm 2026, lập kỷ lục mới trong năm thứ hai liên tiếp. Phân tích theo từng phân khúc, xe điện hai bánh tăng 21,9% lên 1.402.962 chiếc, xe điện ba bánh tăng 18,9% lên 830.812 chiếc, và xe điện bốn bánh tăng 87,1% lên 220.451 chiếc. Tỷ lệ của mỗi loại phương tiện (xe hai bánh, xe ba bánh và xe bốn bánh) trong tổng số xe điện vẫn không thay đổi nhiều so với năm trước (Toshiaki Sato, 2026).

Hình 2: Cơ cấu số lượng xe điện đăng ký

Cơ hội cho Vinfast

Trong phân khúc xe điện bốn bánh, Tata Motors giữ vị trí dẫn đầu với 85.137 chiếc được bán ra, chiếm 38,6% thị phần, nhưng con số này của hãng đã giảm đáng kể so với năm trước (62.285 chiếc được đăng ký, 52,9% thị phần). Đứng thứ hai là JSW MG Motor với 53.325 chiếc được bán ra và có thị phần 24,2%, tăng doanh số so với năm trước (30.570 chiếc, 25,9%), nhưng thị phần lại giảm. Vị trí thứ ba thuộc về Mahindra & Mahindra với 45.862 chiếc và thị phần 20,8%, tăng khoảng năm lần so với năm trước (9.297 chiếc, 7,9%). Công ty VinFast của Việt Nam đã tổ chức lễ khai trương tại Tamil Nadu, miền nam Ấn Độ vào tháng 8 năm 2025, bán được 2.423 chiếc và chiếm 1,1% thị phần. Ngoài ra, Maruti Suzuki, bắt đầu bán mẫu “e-Vitara” vào tháng 2 năm 2026, đã bán được 1.455 chiếc, trong khi Tesla, khai trương showroom vào năm 2025, đã bán được 345 chiếc (Toshiaki Sato, 2026).

Hình 3: Số lượng xe ô tô điện đăng ký theo nhà sản xuất (4/2025 – 3/2026)

Nguồn: Bộ Giao thông Vận tải và Đường bộ Ấn Độ (VAHAN)

Hãng xe điện hàng đầu Việt Nam VinFast ra mắt VF6 và VF7 vào ngày 6 tháng 9 năm 2025, sau đó tiếp tục giới thiệu VF MPV 7 vào ngày 15 tháng 4 năm 2026. Như vậy, VinFast đã ra mắt mẫu xe điện thứ ba trong vòng chưa đầy một năm, trong khi hãng Tesla gia nhập thị trường Ấn Độ vào tháng 7 năm 2025 và hiện vẫn chỉ có một mẫu xe đang bán. Ngay cả các nhà sản xuất ô tô truyền thống khi ra mắt xe điện cũng chủ yếu chỉ với tốc độ một xe điện mỗi năm.

Hình 4: Doanh số xe ô tô Vinfast tại Ấn Độ

VinFast đang ghi nhận đà tăng trưởng ban đầu. Theo dữ liệu bán lẻ của Bộ Giao thông Vận tải và Đường bộ Ấn Độ (VAHAN) (toàn Ấn Độ trừ Telangana), VinFast duy trì đà tăng trưởng ổn định kể từ khi ra mắt. Sau khởi đầu khiêm tốn với chỉ sáu xe vào tháng 9 năm 2025, công ty đã kết thúc quý đầu tiên năm 2026 với kết quả khả quan, ghi nhận 688 xe vào tháng 3 năm 2026 (Vikram Chaudhary, 2026). Cần quan sát thêm để có thể khẳng định sự thành công của VinFast. Nhưng với kế hoạch ra mắt sản phẩm mới gần như cứ sáu tháng một lần và mạng lưới đại lý ngày càng mở rộng, rõ ràng VinFast đang từng bước vững chắc thâm nhập vào thị trường Ấn Độ.

Anh Phan

Viện nghiên cứu Nam Á, Tây Á và Châu Phi

Tài liệu tham khảo

1. Bảo Châu (2025). Xu hướng “phủ sóng” xe điện trên toàn cầu. https://nhandan.vn/xu-huong-phu-song-xe-dien-tren-toan-cau-post894729.html

2. Fortune Business Insights (2026). India Electric Vehicle Market. https://www.fortunebusinessinsights.com/india-electric-vehicle-market-106623

3. Hannah Ritchie (2025). Tracking global data on electric vehicles. https://ourworldindata.org/electric-car-sales

4. India Ministry of Commerce and Industry (2025). Electric Vehicle Industry in India: Growth, Policy & Market Trends. https://www.ibef.org/industry/electric-vehicle

5. Tokyo Metal Stamping Association (2025). Make in India の進化とEV市場の急拡大. https://www.tmsa.or.jp/new/make-in-india%E3%81%AE%E9%80%B2%E5%8C%96%E3%81%A8ev%E5%B8%82%E5%A0%B4%E3%81%AE%E6%80%A5%E6%8B%A1%E5%A4%A7.html

6. Toshiaki Sato (2026). 2025年度のインドEV新規登録台数、2年連続で過去最高を更新. https://www.jetro.go.jp/biznews/2026/04/9a59c700999e472c.html

7. Vikram Chaudhary (2026). VinFast emerging as a serious EV player in India. https://www.financialexpress.com/auto/car-news/vinfast-emerging-as-a-serious-ev-player-in-india/4196396/

8. Yiqian Zhang-Billert, Sarah Cassius and Cristina Albuquerque (2025). For Electric Vehicles, Smaller Is Better. https://www.wri.org/insights/electric-vehicles-smaller-better