Các nước thành viên BRICS được đại diện chủ yếu bởi các nhà lãnh đạo hàng đầu của họ, bao gồm cả Thủ tướng nước chủ nhà Ấn Độ Narendra Modi, Tổng thống Nga Vladimir Putin, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nam Phi Cyril Ramaphosa. Trong số năm thành viên sáng lập, chỉ có Brazil không cử lãnh đạo cấp cao nhất do Tổng thống Luiz Inacio Lula da Silva đang bận rộn với cuộc bầu cử địa phương, thay vào đó là Bộ trưởng Ngoại giao Mauro Vieira (Priyanka Shankar, 2026).

Chuyến tham dự BRICS lần này của Chủ tịch Tập Cận Bình là chuyến thăm đầu tiên tới Ấn Độ kể từ năm 2019, cũng là sáu năm sau cuộc đụng độ quân sự chết người năm 2020 dọc theo biên giới Tây Tạng tranh chấp. Quan hệ Trung Quốc-Ấn Độ xấu đi đáng kể trong năm 2020 sau cuộc đụng độ giữa quân đội hai nước tại khu vực Ladakh tranh chấp, khiến nhiều người thiệt mạng. Mặc dù những năm gần đây đã có những tiến triển trong việc cải thiện quan hệ, chẳng hạn như giảm căng thẳng dọc biên giới và nối lại các chuyến bay thẳng, nhưng sự cảnh giác của Ấn Độ vẫn không hề suy giảm do mối quan hệ ngày càng sâu sắc của Trung Quốc với Pakistan và sự hỗ trợ liên tục của nước này trong các vấn đề cơ sở hạ tầng và quân sự.

Thủ tướng Narendra Modi và Chủ tịch Tập Cận Bình gặp nhau tại New Delhi (12/9/2026)

Dư luận tập trung chú ý vào các hành động song phương giữa Ấn Độ và Trung Quốc tại hội nghị lần này. Ngày 12 tháng 9, Thủ tướng Modi đã gặp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình bên lề Hội nghị thượng đỉnh BRICS tại New Delhi. Ông Modi vừa gặp ông Tập Cận Bình tại Hội nghị thượng đỉnh Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO) ở Bishkek, Kyrgyzstan, vào ngày 31 tháng 8 và ngày 1 tháng 9. Chưa đầy hai tuần sau, hai lãnh đạo gặp lại nhau tại New Delhi trong khuôn khổ Hội nghị thượng đỉnh BRICS. Đến nay, tranh chấp lãnh thổ cơ bản vẫn chưa được giải quyết, và cả hai bên vẫn duy trì lực lượng quân sự hùng hậu dọc theo biên giới vùng cao dài khoảng 3.500 km giáp với Tây Tạng. Mặc dù sự ngờ vực sâu sắc vẫn còn tồn tại, và sự cạnh tranh chiến lược giữa hai nước vẫn phức tạp, song mối quan hệ này gần đây đã ấm lên.

Trước đó, đã có những dấu hiệu cho thấy sự tan băng trong quan hệ giữa hai nước như việc nối lại các chuyến bay thẳng, mở lại hoạt động thương mại biên giới sau sáu năm và quan trọng nhất là nới lỏng các hạn chế đối với đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) từ các nước giáp biên giới. Nhưng chính sách thương mại khó lường của Mỹ và hai cuộc chiến tranh đang diễn ra làm rung chuyển thị trường dầu mỏ và trái phiếu dường như đã thúc đẩy Ấn Độ và Trung Quốc giảm bớt căng thẳng (Ravi Dutta Mishra, 2026).

Bản thân Ấn Độ và Trung Quốc có quan điểm khác nhau về vai trò của nhóm BRICS. Ấn Độ có cách tiếp cận thận trọng hơn, coi BRICS như một cầu nối giữa phương Tây và thế giới đang phát triển. Ấn Độ có cách tiếp cận thận trọng hơn, coi BRICS là nhóm cho quốc gia này một một chỗ đứng để theo đuổi lợi ích riêng của mình trong khi vẫn duy trì mối quan hệ với các cường quốc lớn khác nhau.Ấn Độ  thực hiện một chiến lược ngoại giao độc đáo là “tự chủ chiến lược”. Trong khi khẳng định hợp tác với Hoa Kỳ tại cuộc họp các bộ trưởng ngoại giao tháng 5 của đối thoại chiến lược "Tứ giác" với Nhật Bản, Hoa Kỳ và Australia, Ấn Độ cũng tiếp tục đối thoại với Trung Quốc và Nga thông qua BRICS và các kênh khác. Thông qua hội nghị thượng đỉnh này, Ấn Độ đặt mục tiêu tăng cường hơn nữa sự hiện diện của nước này trong cộng đồng quốc tế (Asahi Shinbun, 2026).

Trong khi đó, Trung Quốc tìm cách mở rộng sức mạnh của BRICS như một đối trọng với Mỹ dưới sự lãnh đạo của Donald Trump, quốc gia đã phát động các cuộc chiến thuế quan và thương mại toàn cầu và rút lui khỏi các thể chế đa phương như Liên Hợp Quốc, vốn mang lại cho Mỹ uy tín quốc tế (The Guardian, 2026).

Trong bối cảnh mâu thuẫn biên giới hai nước, việc đảm bảo hòa bình và ổn định ở khu vực này là cơ sở thiết yếu cho sự phát triển quan hệ song phương Ấn Độ - Trung Quốc. Hòa bình dọc biên giới sẽ ảnh hưởng đến quỹ đạo của quan hệ Ấn Độ-Trung Quốc, vấn đề biên giới cần được dành một vị trí thích hợp trong bức tranh tổng thể của mối quan hệ hai nước. Để có được điều này, cả hai bên phải tuân thủ các thỏa thuận và hiểu biết về các vấn đề liên quan đến biên giới. Tại hội nghị, Thủ tướng Modi và Chủ tịch Tập Cận Bình nhấn mạnh vấn đề hòa bình biên giới, thúc đẩy giải quyết vấn đề biên giới. Hai nhà lãnh đạo bày tỏ cam kết về một giải pháp công bằng, hợp lý và cùng có lợi cho vấn đề biên giới, xuất phát từ quan điểm chính trị song phương và lợi ích lâu dài của nhân dân hai nước (DD India, 2026).

Kể từ cuộc chiến năm 1962, nền kinh tế của cả hai nước đã tăng trưởng đáng kể, nhưng Trung Quốc đã vượt xa Ấn Độ và có thặng dư thương mại lớn với nước láng giềng. Sự cạnh tranh kinh tế ngày càng gia tăng đã làm trầm trọng thêm những khác biệt lâu dài về lãnh thổ và chiến lược. Hợp tác kinh doanh hai nước vốn bị đình trệ kể từ năm 2020 khi New Delhi áp đặt các biện pháp hạn chế nghiêm ngặt đối với dòng vốn Trung Quốc sau đại dịch. Bất chấp việc khôi phục đối thoại chính trị, hợp tác kinh doanh vẫn diễn ra không ổn định. Tháng 3 năm 2026, Ấn Độ đã nới lỏng các quy định hạn chế vốn Trung Quốc trong các công ty địa phương. Các quy định mới yêu cầu các quyết định về việc cho phép các đề xuất dòng vốn từ các quốc gia có chung biên giới đất liền với Ấn Độ phải được đưa ra trong vòng 60 ngày. Dù vậy, Ấn Độ vẫn chưa hoàn toàn mở cửa, việc nới lỏng chỉ áp dụng cho các lĩnh vực như hàng hóa vốn, linh kiện điện tử, polysilicon. Một điều kiện khác là quyền kiểm soát đa số phải thuộc về một công ty hoặc thực thể của Ấn Độ. Tuy nhiên, các khoản đầu tư từ các nước láng giềng liên quan đến "quyền sở hữu thực tế" lên đến 10% được phép theo hình thức tự động và không cần sự chấp thuận của chính phủ. Một số công ty Trung Quốc có nhà máy ở Ấn Độ đã được phép tham gia đấu thầu các dự án điện của chính phủ vào tháng 7 năm 2026. Tuy nhiên, sắc lệnh của chính phủ nêu rõ đây là trường hợp ngoại lệ và không nên được coi là tiền lệ. Tương tự, chính phủ đã bật đèn xanh cho liên doanh giữa Dixon và tập đoàn lớn Vivo của Trung Quốc để sản xuất thiết bị điện tử và điện thoại thông minh. Trong trường hợp này, Dixon sẽ nắm giữ 51% cổ phần trong liên doanh (Kalpit A Mankikar, 2026).

Hiện nay, thương mại trong khối BRICS tập trung chủ yếu vào Trung Quốc, các doanh nghiệp vừa và nhỏ (MSME) phụ thuộc rất nhiều vào hàng hóa vốn và chuyên môn kỹ thuật của Trung Quốc. Tuy nhiên, vẫn có nhiều cơ hội cho xuất khẩu trong khối BRICS. Các doanh nghiệp vừa và nhỏ của Ấn Độ đang tìm kiếm sự hợp tác kỹ thuật tốt hơn với Trung Quốc và tiếp cận dễ dàng hơn với các mặt hàng đầu vào từ nước này, thì đồng thời cũng phải đối mặt với thách thức thâm hụt thương mại với nước láng giềng. Theo Viện Nghiên cứu Phát triển Công nghiệp (ISID), Ấn Độ đang đối mặt với thâm hụt thương mại lớn nhất và ngày càng gia tăng với Trung Quốc, đặc biệt là trong các mặt hàng tiêu dùng (quần áo, da), điện tử, linh kiện ô tô và thiết bị điện (pin mặt trời và ắc quy). Trung Quốc là nguồn nhập khẩu lớn nhất của Ấn Độ, chiếm 19,2% tổng kim ngạch nhập khẩu của nước này, theo báo cáo của ISID (Ravi Dutta Mishra, 2026).

Việc Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã gặp nhau bên lề Hội nghị thượng đỉnh BRICS tại New Delhi là nỗ lực mới nhất của hai nước láng giềng nhằm hàn gắn mối quan hệ căng thẳng. Hợp tác giữa hai nền kinh tế lớn nhất châu Á đang trở nên cần thiết về mặt chiến lược bởi các chính sách kinh tế quyết liệt trên toàn cầu, gây áp lực lên các quốc gia Nam toàn cầu. Cả Ấn Độ và Trung Quốc đều có lợi ích chung trong khả năng phục hồi của các quốc gia Nam toàn cầu trong thời điểm hiện tại, và hai nước cũng đều ủng hộ chủ nghĩa đa phương. Hợp tác an ninh và kinh tế Ấn Độ và Trung Quốc sẽ xây dựng sự bền vững dựa trên lòng tin, lợi ích chung và nên được dẫn dắt bởi sự tôn trọng nhau, thấu hiểu nhau và vì lợi ích chung.

Anh Phan