Ngày 26 tháng 8, một thảm hoạ tự nhiên đã xảy ra, khi trận lũ lụt do sự sụp đổ của một tảng băng lớn trên sườn phía bắc của núi Langtang Lirung rơi xuống hẻm núi Lhende Khola và sông Bhote Koshi/Trishuli ở huyện Rasuwa, miền Bắc Nepal, giáp biên giới Khu tự trị Tây Tạng của Trung Quốc, gây ra sự tàn phá ở Rasuwa, Nuwakot và Dhading, cùng nhiều huyện khác.

Hiện trường sau trận lũ lụt tại Trishuli, Nepal

Nguồn:https://www.reuters.com/world/china/nepal-needs-least-4-billion-rebuilding-finance-minister-says-2026-08-29/

1. Thiệt hại đối với Nepal

Thiệt hại về người

Ít nhất 1.377 người đã được xác nhận thiệt mạng, 5.326 người mất tích và 6.827 người khác bị thương (Anil Giri, 2026). Các hoạt động cứu trợ và tìm kiếm được Chính phủ triển khai với mọi phương tiện và nguồn lực sẵn có, gồm Cơ quan Quản lý và Giảm thiểu Rủi ro Thảm họa Quốc gia (NDRRMA), Quân đội Nepal, Cảnh sát Nepal và Lực lượng Cảnh sát Vũ trang, cùng các cơ quan quản lý thảm họa, các cơ quan cấp tỉnh và địa phương và các cơ quan liên quan khác đang được huy động toàn diện. Các Đội Cứu hộ quốc tế từ các quốc gia Ấn Độ, Trung Quốc, UAE, Malaysia và Hàn Quốc tiếp tục phối hợp với Quân đội Nepal cùng tham gia vào hoạt động tìm kiếm và cứu hộ (Ministry of Foreign Affairs, 2026). Thiết bị hỗ trợ cứu hộ, máy bay không người lái, xe chở hàng và vật tư nhận được từ các nước láng giềng, các quốc gia hữu nghị và cộng đồng quốc tế đang được sử dụng cho các hoạt động này.

Áp lực đối với hệ thống y tế

Thảm họa cũng đã phá hủy hoàn toàn hoặc làm hư hại ít nhất bảy bệnh viện và trung tâm y tế. Mặc dù một số bệnh viện vẫn hoạt động, nhưng việc tiếp cận vẫn bị cản trở do đường sá bị tắc nghẽn. Tình trạng thiếu điện và nước sạch, cùng hạn chế về vật tư trang thiết bị khiến việc chăm sóc những người bị thương do lũ lụt trở nên khó khăn hơn, đồng thời, gián đoạn hoạt động chăm sóc y tế thường xuyên. Hệ thống nước sạch bị tàn phá, cũng như hạn chế về không gian trong các nơi trú ẩn tạm thời gây nguy cơ về dịch bệnh tiêu hoá cũng như bệnh lây truyền qua không khí như lao phổi (Jonathan Lambert , 2026). Khoảng 21 tấn hàng viện trợ y tế quốc tế đang trên đường hoặc đang trong quá trình vận chuyển khẩn cấp đến nước này (Tori Gordon, 2026).

Thiệt hại về kinh tế và hạ tầng cơ sở

Một đánh giá nhanh về thiệt hại và nhu cầu (RDNA) được tiến hành sau thảm họa đã ước tính thiệt hại về tài sản tư nhân và công cộng lên tới hơn 400 tỷ rupee (4,2 tỉ USD) (Rastriya Samachar Samiti, 2026). Theo đánh giá ban đầu, khoảng 7.570 ngôi nhà đã bị phá hủy hoặc hư hại, và 32.933 người bị ảnh hưởng (KathmanduPati, 2026). Với 40 cây cầu và 40 km đường bộ bị cuốn trôi, hệ thống nước uống bị hư hại, đường dây viễn thông bị đứt và 13 nhà máy thủy điện bị phá hủy (Bimal Khatiwadan, 2026), thảm họa đã khiến Nepal tụt hậu ít nhất một thập kỷ.

Lũ lụt cũng gây thiệt hại lớn cho các dự án thủy điện dọc theo sông Bhotekoshi và Trishuli. Các hoạt động thay đổi về mô hình định cư, quy hoạch lưu vực sông và việc di dời người dân sống ở các khu vực có nguy cơ cao, tất cả đều đòi hỏi nguồn tài trợ bổ sung. Khoảng 1.000 người vẫn đang mất tích tại các dự án thủy điện bị hư hại. Nền kinh tế của Nepal vẫn đang phục hồi sau trận động đất năm 2015, suy thoái kinh tế do đại dịch và bất ổn chính trị gần đây, khiến quốc gia này chịu tổn thất hàng nghìn tỷ rupee, đặc biệt là thất thu từ lĩnh vực du lịch, ngành kinh tế vốn là một trong những lợi thế của quốc gia Nam Á này. Thảm kịch này là một thách thức lớn đối với chính quyền mới của tân Thủ tướng  Balendra Shah, sau những bất ổn chính trị năm 2025.

2. Hợp tác quốc tế, hợp tác xuyên biên giới và triển vọng

Để khắc phục các thiệt hại bởi trận lũ lụt, Chính phủ Nepal đang cân nhắc việc tìm kiếm các khoản trợ cấp hoặc vay vốn để tài trợ cho việc tái thiết cơ sở hạ tầng và tài sản. Nepal có thể cần từ 4 tỷ đến 5 tỷ USD để tái thiết sau trận lũ lụt, tương đương gần một phần mười nền kinh tế nước này. Tuy nhiên, con số thực tế có thể còn lớn hơn rất nhiều sau khi các đánh giá đầy đủ được hoàn tất.

Ấn Độ đã yêu cầu chính phủ Nepal cung cấp danh sách các vật tư cứu trợ cần thiết khẩn cấp cho các nạn nhân lũ lụt. Đồng thời, Trung Quốc cũng đề xuất hỗ trợ tài chính nhanh chóng. Các đối tác phát triển truyền thống, các tổ chức nhân đạo, từ thiện và các cá nhân cũng đề xuất hỗ trợ tài chính cho công cuộc tái thiết. Trong đó, chính phủ ưu tiên các khoản viện trợ không hoàn lại hơn là các khoản vay, đồng thời tìm kiếm sự hỗ trợ từ Quỹ Bồi thường Thiệt hại toàn cầu, tuy nhiên nguồn tài chính này không thể đáp ứng hết các nhu cầu của Nepal hiện nay. Do đó, các khoản vay ưu đãi là phương án chính phủ cần xem xét.  

 Trận lũ lụt là dấu hiệu cho thấy khả năng chống chịu yếu của Nepal trước các nguy cơ tự nhiên, đồng thời cho thấy các rủi ro sinh thái không chỉ đe doạ Nepal mà còn đe dọa đối với toàn bộ khu vực Nam Á.

Tài liệu tham khảo

1. Anil Giri (2026). Nepal looks for grants for flood recovery, but loans may be unavoidable. https://kathmandupost.com/national/2026/09/08/nepal-looks-for-grants-for-flood-recovery-but-loans-may-be-unavoidable. Truy cập ngày 7/9/2026

2. Ministry of Foreign Affairs (2026). Daily Situation Update on Bhote Koshi River Floods- 07 September 2026. https://mofa.gov.np/content/1879/daily-update-07-september-bhote-koshi-flood/. Truy cập ngày 7/9/2026

3. Saurabh Sharma (2026). Nepal's flood damage may cost up to a tenth of economy to rebuild. https://www.reuters.com/world/china/nepal-needs-least-4-billion-rebuilding-finance-minister-says-2026-08-29/. Truy cập ngày 7/9/2026

4. Tori Gordon (2026). Nepal Floods: Response Continues As Medicines, Supplies Depart for Hard-Hit Communities. https://www.directrelief.org/2026/09/nepal-floods-direct-relief-aid/. Truy cập ngày 7/9/2026

5. Rastriya Samachar Samiti (2026). Development partners pledge support worth Rs 400 billion for Nepal’s reconstruction. https://thehimalayantimes.com/business/rs-400-billion-pledge-announced-for-nepals-reconstruction-in-donors-conference. Truy cập ngày 7/9/2026

6. KathmanduPati (2026). Nepal flood affects 32,933 people, damage infrastructure. https://english.kathmandupati.com/2026/09/nepal-flood-affects-32933-people-damage-infrastructure/. Truy cập ngày 7/9/2026

7. Bimal Khatiwadan (2026). Nepal races to rebuild roads and bridges washed away by floods. https://kathmandupost.com/national/2026/09/08/nepal-races-to-rebuild-roads-and-bridges-washed-away-by-floods. Truy cập ngày 7/9/2026

8. Jonathan Lambert (4/9/2026). The health system in Nepal is not prepared for this.  https://www.npr.org/2026/09/04/nx-s1-5954050/nepal-flood-waters-physical-mental-health. Truy cập ngày 7/9/2026

Phạm Thuỷ Nguyên,

Phòng Nghiên cứu Nam Á