Hội thảo nhằm đánh giá toàn diện thực trạng và xu hướng hợp tác kinh tế Việt Nam - Ấn Độ sau một thập niên triển khai khuôn khổ Đối tác Chiến lược toàn diện; phân tích cơ sở, điều kiện và triển vọng Đối tác kinh tế toàn diện Việt Nam - Ấn Độ; đồng thời tăng cường giao lưu kinh tế, trao đổi học thuật, đối thoại chính sách và phát huy vai trò của đối ngoại nhân dân trong việc củng cố nền tảng xã hội cho quan hệ Việt Nam - Ấn Độ.

Hội thảo thu hút sự tham gia của nhiều  đại biểu trung ương, đại diện các cơ quan quản lý nhà nước, các cơ quan đối ngoại, các nhà khoa học, doanh nghiệp và khách quốc tế. Về phía trung ương, Hội thảo hân hạnh đón tiếp Ông Ngô Lê Văn, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao; PGS.TS. Tạ Minh Tuấn, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam; cùng đại diện các đơn vị thuộc Bộ Ngoại giao và các nguyên Đại sứ Việt Nam tại Ấn Độ. Về phía Ấn Độ có Ngài Tshering W. Sherpa, Đại sứ Cộng hòa Ấn Độ tại Việt Nam, cùng các học giả quốc tế. Về phía Hà Nội có ông Nguyễn Ngọc Kỳ, Chủ tịch Liên hiệp các tổ chức hữu nghị thành phố Hà Nội; ông Nguyễn Nam Hải, Phó Chủ tịch Liên hiệp; đại diện Sở Du lịch Hà Nội, Ban Quản lý các Khu công nghệ cao và Khu công nghiệp thành phố Hà Nội, cùng nhiều cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp liên quan. Về phía Viện Nghiên cứu Nam Á, Tây Á và Châu Phi có PGS.TS. Nguyễn Xuân Trung, Viện trưởng; TS. Kiều Thanh Nga và TS. Phan Cao Nhật Anh, các Phó Viện trưởng của Viện.

 Phát biểu chào mừng và đề dẫn hội thảo, PGS.TS. Tạ Minh Tuấn-Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam nhấn mạnh: Việt Nam và Ấn Độ là hai quốc gia có nền văn minh lâu đời, có bề dày quan hệ hữu nghị được gây dựng trên cơ sở tin cậy chính trị cao và sự đồng cảm chiến lược. Từ nền tảng đó, hợp tác song phương thời gian qua đã không ngừng được mở rộng trên nhiều lĩnh vực. Tuy nhiên, hợp tác kinh tế vẫn chưa đạt tới mức tương xứng với tiềm năng phát triển và vị thế quốc tế ngày càng gia tăng của mỗi nước. Đặc biệt, trong bối cảnh thế giới bước vào giai đoạn biến động sâu sắc, cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn gia tăng, chuỗi cung ứng toàn cầu tái cấu trúc mạnh mẽ, công nghệ cao, kinh tế số, trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi năng lượng xanh và phát triển bền vững đang trở thành những trụ cột tăng trưởng mới, cả Việt Nam và Ấn Độ đều đứng trước nhu cầu cấp thiết phải nâng tầm hợp tác kinh tế song phương trên cơ sở dài hạn, thực chất và hiệu quả hơn. Thực tiễn cũng cho thấy dư địa hợp tác còn rất lớn, khi trong giai đoạn 2016–2025, kim ngạch thương mại song phương đã tăng mạnh, từ 5,4 tỷ USD lên 16,4 tỷ USD.

 Phát biểu khai mạc hội thảo, Ngài Tshering W. Sherpa, Đại sứ Cộng hòa Ấn Độ tại Việt Nam, đánh giá chủ đề hội thảo có tính thời sự cao và phù hợp với bối cảnh hiện nay của quan hệ hai nước. Đại sứ nhấn mạnh năm 2026 là năm đặc biệt khi hai bên kỷ niệm 10 năm Quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện, đồng thời hướng tới mốc 55 năm thiết lập quan hệ ngoại giao vào năm tiếp theo. Theo Đại sứ, nền tảng vững chắc của quan hệ Ấn Độ - Việt Nam được xây dựng trên tinh thần hợp tác,đoàn kết, phát triển, cùng với những kết nối nhân dân sâu rộng, trong đó có mối liên kết văn hóa và Phật giáo. Trên nền tảng thuận lợi đó, Đại sứ ghi nhận những bước tiến đáng kể trong hợp tác chính trị, quốc phòng, an ninh, văn hóa và kinh tế, song đồng thời cho rằng tiềm năng hợp tác thương mại và đầu tư giữa hai nước vẫn còn rất lớn và cần được chuyển hóa thành các kết quả cụ thể hơn. Từ đó, Đại sứ đặc biệt đề cập đến nhu cầu mở rộng các lĩnh vực hợp tác mới như khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, trí tuệ nhân tạo, công nghệ thông tin - truyền thông, khoáng sản chiến lược, dược phẩm, hạ tầng, kết nối cảng biển, đường sắt, năng lượng và quốc phòng; đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của các điều kiện hỗ trợ như tiêu chuẩn hóa, kết nối vận tải, công cụ tài chính và các cơ chế thể chế nhằm tạo thuận lợi cho giao thương và đầu tư giữa hai bên.

Ông Nguyễn Ngọc Kỳ, Chủ tịch Liên hiệp các tổ chức hữu nghị thành phố Hà Nội phát biểu khai mạc hội thảo

 Với góc tiếp cận từ đối ngoại nhân dân và hợp tác địa phương, ông Nguyễn Ngọc Kỳ, Chủ tịch Liên hiệp các tổ chức hữu nghị thành phố Hà Nội, khẳng định hội thảo được tổ chức trong thời điểm có ý nghĩa đặc biệt đối với quan hệ Việt Nam - Ấn Độ, khi hai nước đang nhìn lại chặng đường hơn nửa thế kỷ thiết lập quan hệ ngoại giao và một thập niên triển khai khuôn khổ Đối tác Chiến lược Toàn diện. Ông nhấn mạnh rằng quan hệ Việt Nam - Ấn Độ được vun đắp từ nền tảng lịch sử, văn hóa sâu sắc và các giá trị chung về hòa bình, độc lập dân tộc, hợp tác phát triển, gắn với tên tuổi của Chủ tịch Hồ Chí Minh và Mahatma Gandhi. Từ nền tảng hữu nghị đó, hợp tác kinh tế giữa hai nước trong những năm gần đây đã có bước phát triển tích cực, với kim ngạch thương mại song phương đạt khoảng 16,5 tỷ USD trong năm 2025, cao nhất từ trước đến nay. Hai nền kinh tế có tính bổ trợ rõ nét, mở ra nhiều triển vọng hợp tác trong các lĩnh vực công nghệ, đổi mới sáng tạo, thương mại, đầu tư và dịch vụ chất lượng cao. Ông cũng nhấn mạnh vai trò của Hà Nội với tư cách là trung tâm chính trị, hành chính và đối ngoại quan trọng của cả nước; đồng thời khẳng định Liên hiệp các tổ chức hữu nghị thành phố Hà Nội trong nhiều năm qua đã đóng vai trò nòng cốt trong triển khai các hoạt động đối ngoại nhân dân, góp phần củng cố hiểu biết và tạo nền tảng xã hội thuận lợi cho hợp tác kinh tế giữa hai nước.

Nếu phiên thứ nhất tập trung nhận diện thực trạng và những vấn đề đặt ra trong hợp tác thương mại song phương, thì phiên thứ hai tiếp tục mở rộng chiều sâu thảo luận theo hướng chiến lược hơn. Với chủ đề “Hướng tới đối tác kinh tế toàn diện”, do bà Phan Lan Tú, Chủ tịch Hội Hữu nghị Việt Nam - Ấn Độ thành phố Hà Nội, và TS. Kiều Thanh Nga, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Nam Á, Tây Á và Châu Phi, đồng chủ trì. Các tham luận trong phiên đi sâu phân tích lợi ích của đối tác kinh tế toàn diện từ cả phía Ấn Độ và phía Việt Nam; đánh giá triển vọng hợp tác trong bối cảnh các thách thức bên ngoài đang gia tăng; đồng thời đề cập tới khả năng mở ra một giai đoạn mới phát triển sâu rộng hơn trong quan hệ Việt Nam - Ấn Độ. Việc quy tụ các học giả và chuyên gia từ cả hai nước đã tạo ra không gian đối thoại đa chiều, trong đó các vấn đề lý luận, chính sách và thực tiễn hợp tác được đặt trong một khung phân tích tổng hợp, vừa nhấn mạnh lợi ích song phương, vừa quan tâm tới các chuyển động lớn của khu vực và thế giới.

Quan hệ kinh tế Việt Nam - Ấn Độ đang đứng trước yêu cầu chuyển từ giai đoạn tăng trưởng theo chiều rộng sang phát triển theo chiều sâu, với trọng tâm là tăng cường kết nối thể chế, kết nối doanh nghiệp, kết nối thị trường và kết nối tri thức. Bên cạnh đó, việc hướng tới một khuôn khổ đối tác kinh tế toàn diện không chỉ là câu chuyện thương mại đơn thuần mà còn gắn với yêu cầu bảo đảm an ninh kinh tế, tăng cường tự chủ chiến lược, đa dạng hóa đối tác và nâng cao khả năng chống chịu của hai nền kinh tế trong bối cảnh khu vực có nhiều biến động. Cùng với các yếu tố kinh tế, đối ngoại nhân dân, trao đổi học thuật và hợp tác địa phương cũng được xác định là những kênh hỗ trợ quan trọng, góp phần tạo nền tảng xã hội và tri thức vững chắc cho quá trình mở rộng hợp tác kinh tế song phương. Những nhận định này đồng thời cho thấy sự tương thích rõ ràng với mục tiêu của hội thảo, đó là hướng tới các khuyến nghị chính sách thiết thực nhằm thúc đẩy quan hệ kinh tế Việt Nam - Ấn Độ theo hướng thực chất, hiệu quả và bền vững hơn.

Với việc quy tụ các học giả và cơ quan nghiên cứu vàsự tham gia của đại diện các sở, ban, ngành của thành phố Hà Nội, các cơ quan trung ương, doanh nghiệp và các tổ chức hữu nghị, Hội thảo đã phản ánh rõ tinh thần liên ngành và đa chủ thể trong thúc đẩy quan hệ Việt Nam - Ấn Độ. Nói cách khác, hội thảo không dừng lại ở việc trao đổi học thuật mà còn hướng tới xây dựng cầu nối giữa tư duy chính sách, năng lực nghiên cứu, nhu cầu của doanh nghiệp và yêu cầu triển khai đối ngoại trong thực tiễn. Theo đó, một trong những kết quả kỳ vọng quan trọng của hội thảo là hình thành hệ thống khuyến nghị và đề xuất phục vụ công tác nghiên cứu, tham mưu và triển khai đối ngoại nhân dân liên quan đến quan hệ Việt Nam - Ấn Độ trong thời gian tới.

Phát biểu kết luận hội thảo, PGS.TS. Nguyễn Xuân Trung, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Nam Á, Tây Á và Châu Phi, nhấn mạnh rằng Việt Nam và Ấn Độ có nền tảng quan hệ hữu nghị truyền thống rất tốt đẹp, được xây dựng trên cơ sở tin cậy chính trị, sự tương đồng về lợi ích chiến lược và nhiều quan điểm chung trong các vấn đề khu vực, quốc tế. Đây là cơ sở thuận lợi để hai bên tiếp tục tận dụng và phát huy, đưa quan hệ song phương phát triển thực chất, hiệu quả hơn trong giai đoạn tới. Tuy nhiên, từ các ý kiến trao đổi tại hội thảo cũng cho thấy rằng, bên cạnh nền tảng chính trị - ngoại giao tích cực, kết nối kinh tế giữa hai nước hiện vẫn chưa tương xứng với tiềm năng sẵn có. Theo PGS.TS. Nguyễn Xuân Trung, một trong những hạn chế lớn hiện nay là sự thiếu hụt về kết nối thể chế, cơ chế phối hợp và các nền tảng hỗ trợ hợp tác. Mặc dù hai bên đã có đường bay thẳng, song nhiều kết nối quan trọng khác vẫn còn hạn chế, từ hạ tầng thanh toán, chuyển đổi số đến các cơ chế tạo thuận lợi cho thương mại, đầu tư và giao lưu doanh nghiệp. Bên cạnh đó, quan hệ kinh tế Việt Nam - Ấn Độ vẫn đang đối mặt với không ít rào cản về nhận thức cũng như các rào cản mang tính cấu trúc, đòi hỏi cần có những phân tích sâu hơn và các giải pháp tháo gỡ phù hợp, đồng bộ và lâu dài.

Từ những vấn đề đã được thảo luận, PGS.TS. Nguyễn Xuân Trung cho rằng tiềm năng hợp tác giữa Việt Nam và Ấn Độ còn rất lớn và hoàn toàn có thể tiếp tục mở rộng trên nhiều lĩnh vực. Do đó,cần nghiên cứu sâu hơn về khả năng thúc đẩy các khuôn khổ hợp tác kinh tế ở tầm cao hơn, trong đó có việc xem xét triển vọng ký kết một hiệp định thương mại song phương phù hợp với điều kiện và lợi ích của hai nước. Đồng thời, ông Nguyễn Xuân Trung nhấn mạnh cần tiếp tục phát huy vai trò của đối ngoại nhân dân, tăng cường nghiên cứu chuyên sâu, phân tích rõ hơn các cơ hội hợp tác, nhận diện đầy đủ những điểm nghẽn và khúc mắc trong quan hệ kinh tế song phương để từ đó đề xuất các kiến nghị chính sách thiết thực. Ông Nguyễn Xuân Trung cũng kiến nghị các bên liên quan tiếp tục phối hợp tổ chức thêm nhiều hội thảo, diễn đàn trao đổi học thuật và đối thoại chính sách trong thời gian tới, nhằm góp phần củng cố nhận thức chung, mở rộng kết nối và thúc đẩy hợp tác Việt Nam - Ấn Độ ngày càng đi vào chiều sâu.

 

Từ thành công của hội thảo có thể thấy rằng quan hệ Việt Nam - Ấn Độ không chỉ tiếp tục được củng cố trên bình diện chính trị - ngoại giao, mà còn đang từng bước tạo dựng những nền tảng mới cho hợp tác kinh tế sâu rộng hơn trong tương lai. Với những tham luận chuyên sâu, các trao đổi cởi mở và tinh thần hợp tác trách nhiệm, hội thảo được kỳ vọng sẽ góp phần làm rõ hơn lộ trình và các điều kiện cần thiết để hai nước tiến tới một giai đoạn hợp tác mới, trong đó hữu nghị truyền thống tiếp tục là nền tảng, còn hợp tác kinh tế toàn diện sẽ trở thành động lực quan trọng cho quan hệ song phương trong những năm tiếp theo.

Nguyễn Thị Hiên

Trung tâm Nghiên cứu Ấn Độ (VCASI)

Viện Nghiên cứu Nam Á, Tây Á và Châu Phi